Spadek liczby ludności można zauważyć mniej więcej od połowy XIV wieku. Główną tego przyczyną była epidemia tzw. „czarnej śmierci”, czyli dżumy, która doprowadziła do śmierci nawet 1/3 mieszkańców Europy Zachodniej. Już wcześniej jednak dało się zarysować osłabienie dynamiki w rolnictwie spowodowany wyjałowieniem gruntów, czego efektem były klęski głodu. Trudna sytuacja powodowała też m.in. pogromy na mniejszościach.
Kryzys schyłku średniowiecza w mniejszym stopniu dotknął kraje środkowej Europy – Polskę, Węgry czy Czechy.