Pierwszym etapem dojrzewania Cezarego jest młodość w Baku, gdzie wychowuje się w dostatku i beztrosce, nie rozumiejąc jeszcze problemów społecznych. Wybuch rewolucji stanowi przełom, gdyż pod wpływem wydarzeń i propagandy zaczyna wierzyć w idee równości, choć doświadcza też chaosu i przemocy, które podważają jego przekonania. Kolejnym etapem jest podróż do Polski z ojcem, Seweryn Baryka, który opowiada mu o szklanych domach i kształtuje jego wyobrażenie ojczyzny jako kraju sprawiedliwego i nowoczesnego. Po przyjeździe do Polski Cezary konfrontuje te marzenia z rzeczywistością, mianowicie z biedą i nierównościami społecznymi. W Nawłoci bohater poznaje życie ziemiaństwa, co pozwala mu dostrzec różnice społeczne i pogłębia jego krytyczne spojrzenie. Następnie w Warszawie styka się z różnymi poglądami politycznymi. Rozmowy z Szymonem Gajowcem uczą go umiarkowania i potrzeby stopniowych reform, natomiast kontakt z Antonim Lulkiem przybliża mu idee rewolucyjne. Ostatecznie Cezary nie przyjmuje jednoznacznie żadnej z tych postaw. Jego dojrzewanie polega na ciągłym poszukiwaniu własnej drogi i krytycznym myśleniu o rzeczywistości.
1. Zauważ, że początki bohatera są związane z beztroskim dzieciństwem w Baku.
2. Dostrzeż wpływ rewolucji na jego poglądy i emocje.
3. Zwróć uwagę na rolę ojca w kształtowaniu wizji Polski.
4. Przeanalizuj konfrontację marzeń z rzeczywistością po przyjeździe do kraju.
5. Zauważ wpływ różnych środowisk i ludzi na jego rozwój.
6. Dostrzeż, że bohater poznaje sprzeczne poglądy polityczne.
7. Wyciągnij wniosek, że jego dojrzewanie polega na samodzielnym poszukiwaniu własnej postawy.