Wiktor Ruben opuszcza Wilko z przekonaniem, że nie da się powrócić do przeszłości ani odtworzyć dawnych przeżyć i relacji. Uświadamia sobie, że jego wspomnienia były częściowo idealizowane, a rzeczywistość nie odpowiada już temu, co zapamiętał z młodości. Dochodzi do wniosku, że przeszłość jest nieodwracalna i istnieje jedynie w pamięci. Decydujący wpływ na to przeświadczenie miało zderzenie wspomnień z teraźniejszością. Spotkania z dawnymi znajomymi, którzy się zmienili, oraz obserwacja miejsc, które utraciły swój dawny charakter, uświadomiły mu upływ czasu. Równie ważne były jego własne doświadczenia i refleksje nad życiem, które pozwoliły mu zrozumieć, że nie można powrócić do tego, co minęło.
1. Zauważ, że bohater konfrontuje wspomnienia z rzeczywistością.
2. Dostrzeż, że przeszłość okazuje się inna niż w jego pamięci.
3. Zwróć uwagę na znaczenie spotkań z ludźmi i zmian w otoczeniu.
4. Przeanalizuj wpływ upływu czasu na relacje i miejsca.
5. Wyciągnij wniosek, że bohater uświadamia sobie nieodwracalność przeszłości.