Wybrany utwór: „Cudzoziemka” Marii Kuncewiczowej
Problematyka: życie wewnętrzne jednostki, poczucie obcości, niespełnienie, relacje rodzinne
Bohater: Róża Żabczyńska – postać psychologiczna, wewnętrznie rozdarta
Narracja: trzecioosobowa, subiektywizowana, retrospekcje
| Cechy | „Cudzoziemka” (dwudziestolecie) | „Lalka” B. Prusa (pozytywizm) |
| Problematyka | psychologiczna, egzystencjalna | społeczna, realistyczna |
| Bohater | jednostka złożona, wewnętrzne konflikty | reprezentant warstwy społecznej |
| Narracja | subiektywna, zbliżona do bohatera | obiektywna, realistyczna |
| Kompozycja | retrospekcyjna, niechronologiczna | uporządkowana, chronologiczna |
| Cel utworu | analiza psychiki jednostki | diagnoza społeczeństwa |
Wnioski:
Literatura dwudziestolecia międzywojennego odchodzi od realizmu społecznego na rzecz analizy psychiki jednostki. Zmienia się konstrukcja bohatera – z typowego na indywidualnego i wewnętrznie skomplikowanego. Narracja staje się bardziej subiektywna, a kompozycja mniej uporządkowana. Oznacza to przesunięcie zainteresowania literatury z problemów społecznych na życie wewnętrzne człowieka.
1. Wybierz utwór z dwudziestolecia i określ jego cechy.
2. Dostrzeż najważniejsze elementy: problematykę, bohatera i narrację.
3. Wybierz utwór z wcześniejszej epoki i przypomnij jego cechy.
4. Zestaw informacje w czytelnej tabeli.
5. Porównaj poszczególne elementy obu utworów.
6. Zwróć uwagę na różnice w podejściu do bohatera i świata.
7. Przeanalizuj zmianę narracji i kompozycji.
8. Wyciągnij wniosek o przemianie literatury między epokami.