Różne role poety i poezji w dziełach polskich romantyków:
Poeta jako strażnik przeszłości, narodowej pamięci,
Poeta jako wieszcz – prorok
Poeta jako twórca równy Bogu (Konrad w III cz. Dziadów A. Mickiewicza
Poeta jako przywódca narodu (Kordian Słowackiego i Konrad – III cz. Dziadów)
Poezja w czasie niewoli staje się formą walki i przesłaniem wiary w zwycięstwo. Przywołuje dawną świetność narodu (Konrad Wallenrod, A. Mickiewicz)
Poezja jako ułuda i nieosiągalny cel – Poeta w Nie–Boskiej Komedii Krasińskiego
Poezja jako źródło nieszczęścia i nieosiągalnych celów – żona Poety i Orcio – w Nie–Boskiej Komedii Krasińskiego
Poezja miała wzmocnić narodową świadomość Polaków – Pióro Norwida
Poezja jako "siła fatalna", która uszlachetnia człowieka – Testament mój Juliusza Słowackiego
Utwory w których poruszony został temat roli poezji i poety:
A.Mickiewicz: Konrad Wallenrod (pieśń Wajdeloty), III cz. Dziadów (Wielka Improwizacja).
Słowacki: Kordian (monolog na szczycie Mont Blanc), Testament mój
Z. Krasiński: Nie–Boska komedia
C. K. Norwid: Pióro, Vade–mecum