wiersz ciągły: Pan Tadeusz
wiersz stroficzny: W marcu nad ranem
podmiot liryczny: W pamiętniku Zofii Bobrówny – „niechaj mnie Zośka o wiersze nie prosi”
uczucia: Powrót taty – „we łzach go czekam i trwodze”
refleksje: Czapla, ryby i rak – „tak zdrajcom bywa”
przeżycia: Pan Tadeusz – „Pobledli, w tył skoczyli i gdzie rzednie puszcza, zmykali…”
wersy: Olejnejabłka – „Jabłko z modrym konturem, kwadratowo krzywe,
pociągnięte zielenią, którą kraplak plami,
ma na policzku białe światełko jak żywe,
i jest jabłkiem przy jabłku, w jabłkach, pod jabłkami”.
refren: Pan Tadeusz – „Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się zdawało,
że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało”.
rytm: Pan Tadeusz – trzynastozgłoskowiec
rymy męskie: Dzika róża – mrok / krok
rymy żeńskie: Powrót taty – trwodze / drodze
rymy dokładne: Olejne jabłka – krzywe / żywe
rymy niedokładne: Olejne jabłka – przepychem / ciche
sytuacja liryczna: W pamiętniku Zofii Bobrówny – „Niechaj mnie Zośka o wiersze nie prosi” – sytuacja apelu
bohater liryczny: W stroju z mgły – tancerka
hymn: Pan Tadeusz „Koncert Wojskiego” – hymn tryumfu
improwizacja: Dziady „Wielka Improwizacja”
instrumentacja głoskowa: Pan Tadeusz – „Słychać zmieszane wrzaski, szczwania, gniewu, trwogi, / Strzelców, psiarni i zwierząt”.
wyrazy dźwiękonaśladowcze: Pan Tadeusz – „jęki po jękach skomlą”
neologizm: Trawa – „przekwiecił”
zdrobnienie: W pamiętniku Zofii Bobrówny – „kwiateczki czerwone”
zgrubienie: Pan Tadeusz – „cielska krwawe brzemię”
epitet: W marcu nad ranem – „długi stary but”
symbol: Sowiński w okopach Woli – generał Sowiński jest symbolem bohatera–patrioty
ironia: Przyjaciele – „wśród serdecznych przyjaciół psy zająca zjadły”
przenośnia: Przepaść – „nad przepaścią krawężnika”
uosobienie: Prawda – „kamień, który mówi wiedzącym na pewno”
ożywienie: Pudełko zwane wyobraźnią – „pobiegnie rzeka”
alegoria: Kruk i lis – lis jest alegorią sprytu
porównanie: W stroju z mgły – „schyla kibić, jakby miała zbierać rosę”
apostrofa: Prośba – „Boże przywróć rzeczom blask utracony”
przerzutnia: Pan Tadeusz „Natenczas Wojski chwycił na taśmie przypięty
Swój róg bawoli, długi, cętkowany, kręty
Jak wąż boa…”
wyliczenie: Pan Tadeusz „I szła muzyka coraz szersza, coraz dalsza, / Coraz cichsza i coraz czystsza, doskonalsza
anafora: Prawda – „Jest prawda pozłacana
jest trochę nie w porę.”.
wykrzyknienie: Powrót taty – „Tato, ach, tato nasz jedzie!”
elipsa: W stroju z mgły – „Pod powiekami z wosku raz jeszcze ten balet”
Epitety to wyrazy określające rzeczownik. Mogą to być przymiotniki, imiesłowy albo rzeczowniki. Metafory, inaczej przenośnie, polegają na nadaniu pewnemu połączeniu wyrazów nowego, przenośnego znaczenia.
Porównania jako środek stylistyczny służą zobrazowaniu, podkreśleniu cechy za pomocą odnalezienia różnic i podobieństw pomiędzy rzeczami, zjawiskami, osobami itp.
Anafora to celowe powtórzenie słowa lub zwrotu.
Przerzutnia to zabieg poetycki, który polega na przeniesieniu części wypowiedzi z jednego wersu do drugiego.
Elipsa to pominięcie w zdaniu lub wyrażeniu słowa, którego brak daje się odgadnąć z kontekstu.
Neologizm to słowo lub zwrot wymyślone przez autora na potrzeby tekstu.
Apostrofa to uroczyste zwrócenie się do osoby lub zjawiska.
Alegoria to przekazanie treści w sposób niedosłowny, przenośny.