Koncepcja świata:
Świat jest przedstawiony jako miejsce starcia człowieka z szatanem i pokusami. Rzeczywistość nie była przyjazna i harmonijna. Budziła w człowieku niepokój i poczucie zagrożenia. Przykładem takiej wizji jest utwór Mikołaja Sępa Sarzyńskiego w sonecie 4. Podmiot liryczny przedstawia świat doczesny jako miejsce walki człowieka z zagrożeniami oraz pokusami „[…] On srogi ciemności / Hetman i świata łakome marności. / O nasze pilno czynią zepsowanie.” Przypomina człowiekowi o kruchości jego życia. Daniel Naborowski pisze „Słońce więcej nie wschodzi to, które raz minie”.
Koncepcja człowieka:
W koncepcji baroku człowiek jest rozdarty ze względu na swoją dwoistą naturę. Z jednej strony chciał dążyć do Boga i zbawienia. Tylko to może mu dać pokój i szczęście. Z drugiej strony jego ciało jest podatne na słabości i ziemskie pokusy. Stanowi dla niego znaczące utrudnienie w tych dążeniach. Rozdwojenie człowieka wpływa na jego niepewność i poczucie zagrożenia. Przywiązanie do dóbr doczesnych jest tym, co prowadzi do upadku człowieka. Ma on także świadomość tego, jak ulotna jest jego egzystencja – „Godzina za godziną nie pojęcie chodzi.: / Był przodek, byłeś ty sam, potomek się rodzi.” Twórcy barokowi potrafili zwrócić uwagę na doznania płynące z kontemplacji np. piękna kobiet. Człowiek czerpie przyjemność z doczesności, o czym świadczy np. pochwała urody ciała wybranki w poezji Morsztyna: „Ale bielsza mej panny, płeć twarzy i szyje. / Niż marmur, mleko, łabędź, perła, śnieg, lilije”.
W literaturze baroku człowiek nie posiadał wielkiej potęgi, oczekuje pomocy i wsparcia od Boga. W koncepcji świata najczęściej poruszanym motywem jest wieczność i przemijanie. Świat jest mroczny i zawikłany. Walczą w nim wartości dobre i złe.