Pomoc rozwojowa wiąże się z Milenijnymi Celami Rozwoju. Obecnie największym na świecie darczyńcą pomocy rozwojowej jest UE i jej państwa członkowskie. Pomoc rozwojowa została uznana w traktacie lizbońskim za pełnoprawną politykę. Jest realizowana w ramach polityki zewnętrznej i włączona do strategii Zrównoważona Europa 2030. UE i jej członkowie są światowym liderem w zakresie świadczenia pomocy, a ich wkład w oficjalną pomoc rozwojową w 2018 r. wyniósł 74,4 mld euro. Nadrzędnym celem unijnej pomocy jest walka z ubóstwem. W związku z tym UE wspiera handel międzynarodowy państw rozwijających się.
UE i jej państwa członkowskie są także największymi darczyńcami pomocy humanitarnej. Za pomoc humanitarną i ochronę ludności jest odpowiedzialna Dyrekcja Generalna Komisji ds. Europejskiej Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej. Pomoc humanitarna UE koncentruje się przede wszystkim na żywności i żywieniu, schronieniu, opiece zdrowotnej, wodzie i infrastrukturze sanitarnej oraz edukacji w sytuacjach nadzwyczajnych. Organizuje się też obozy dla uchodźców, przesiedleńców czy repatriantów. Unia finansuje wyjazdy zespołów medycznych i ekspertów zajmujących się rozbrajaniem min, transportem i komunikacją. Zapewnia pomoc żywnościową i wsparcie logistyczne.
Pomoc humanitarna składa się głównie ze wsparcia materialnego i logistycznego dla osób dotkniętych klęskami żywiołowymi i katastrofami spowodowanymi przez człowieka (konflikty zbrojne, wojny, susze, trzęsienia ziemi, tsunami czy huragany).