HPV może zaburzać działanie mechanizmów kontrolujących cykl komórkowy, przez co zakażone komórki są pobudzane do nadmiernych podziałów. Długotrwałe niekontrolowane namnażanie komórek może doprowadzić do powstania guza nowotworowego.
Prawidłowa komórka ma mechanizmy kontrolujące, kiedy może przejść do kolejnego etapu cyklu i rozpocząć podział. Niektóre białka HPV zaburzają działanie białek hamujących cykl komórkowy. W efekcie komórki mogą dzielić się mimo nieprawidłowości, co zwiększa prawdopodobieństwo gromadzenia kolejnych zmian genetycznych i rozwoju nowotworu.