Ostatnie lata Stalina skupione były na polityce rywalizacji i utrzymania stanowczych, przeciwnych rządów wobec Zachodu i USA. Wiele działań ZSRR w regionie Europy Wschodniej, takie jak narzucanie reżimów komunistycznych, miało na celu zabezpieczenie wpływów sowieckich. Pomimo narastających napięć, kult jednostki Stalina nadal istniał. Jego wizerunek i osoba były podwyższane do rangi nadczłowieka, a represje wobec tych, którzy próbowali podważać jego autorytet, były nadal surowe. W ostatnich latach Stalina kontynuował próby rozwijania gospodarki ZSRR za pomocą planów pięcioletnich, w których za wszelką cenę rozwijano przemysł ciężki, nie uwzględniając problemów i cierpienia społeczeństwa.
Stalin zmarł 5 marca 1953 roku. Jego śmierć wywołała spór o sukcesję, który doprowadził do wewnętrznych walk wewnątrz kierownictwa radzieckiego.