W 1618 r. wygasła linia dynastyczna Hohenzollernów w Prusach Książęcych i zgodnie z ustaleniami podjętymi jeszcze za czasów panowania Zygmunta Augusta władzę przejęli tam Hohenzollernowie z Brandenburgii – doszło tym samym do unii personalnej. Nowo kształtujące się państwo w połowie wieku powiększyło się jeszcze o część terenów Pomorza Zachodniego (po wymarciu dynastii książąt Gryfitów), a w 1657 r. elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm uzyskał od polskiego króla zgodę na rozwiązanie stosunków lennych między Prusami Książęcymi a Królestwem Polskim. Stało się to w trakcie najazdu szwedzkiego na Rzeczpospolitą (potop szwedzki). Dzięki tym zmianom pozycja państwa brandenbursko-pruskiego znaczenie się umocniła.
Umacnianie się państwa pruskiego było pokłosiem hołdu pruskiego z 1525 roku. Utrzymanie państwa pruskiego nad Bałtykiem było poważnym zagrożeniem dla Rzeczpospolitej.