Zmiany zachodzące u progu nowożytności obejmowały przemiany społeczno-gospodarcze, dotyczące handlu, finansów i organizacji produkcji:
· nastąpił gwałtowny wzrost liczby ludności zamieszkującej miasta oraz zainteresowanie zajęciami innymi niż rolnictwo,
· zwiększyło się zapotrzebowanie na żywność, której nie nadążano produkować,
· doszło do wzrostu cen żywności spowodowanego rewolucją cen,
· głównym przedmiotem handlu dalekosiężnego (w tym z koloniami) stały się produkty luksusowe, rolne oraz surowce dla rzemieślników,
· spadło znaczenie cechów rzemieślniczych,
· zwiększyła się rola bankierów, którzy organizowali wyprawy handlowe i udzielali kredytów kupcom. Banki wprowadziły weksle i listy kredytowe,
· nastąpił wzrost znaczenia nowych form produkcji: w systemie nakładczym oraz manufaktura.
System nakładczy stosowany w Europie doby renesansu polegał na tym, że produkcja była organizowana przez kupca, który dostarczał rzemieślnikom surowców, narzędzi pracy i środków finansowych. W zamian za to inwestor otrzymywał gotowy produkt, który mógł przeznaczyć na sprzedaż. Działania te wspierały działania rzemieślnicze, które mogły być zbyt kosztowne dla samego wykonawcy, kupcowi zaś dawały możliwość wzbogacenia się dzięki handlowi wytworzonymi produktami lub dziełami sztuki.
Manufaktura była nowym systemem pracy wprowadzonym w okresie renesansu, który polegał na podziale i specjalizacji pracy. Poszczególne elementy wytwarzane podczas produkcji, były wykonywane przez różne osoby. Pracownicy byli zgromadzeni w jednym miejscu pracy, dzięki czemu można było zastosować szerzej urządzenia mechaniczne. Takie działania zmniejszały koszty produkcji i zwiększały wydajność, co doprowadzało do spadku cen i zwiększenie dostępności dóbr.