Największe znaczenie w narodzinach i rozwoju reformacji miały uwarunkowania religijne i kulturowe. Społeczeństwo było niezadowolone z praktyk Kościoła. Duchowieństwo skupiało się na dobrach materialnych, zaniedbywało swoje obowiązki i dawało zły przykład. Zaczęto wątpić, czy doktryna katolicka jest zgodna z Pismem Świętym. Ludzie tamtych czasów byli bardzo religijny, dlatego przez reformację zaczęli poszukiwać własnej drogi do Boga i wyrażania swojej wiary.
W kulturze duże znaczenie miało wynalezienie druku, co spowodowało, że liczne dzieła reformatorskie zostały przetłumaczone na języki narodowe, dzięki temu stały się łatwiej dostępne.
Ważną rolę odegrały również uwarunkowania społeczno-gospodarcze. W wyniku zubożenia szlachty, rzemieślników i chłopstwa, byli oni gotowi poprzeć każdą ideę, która mogłaby poprawić ich warunki życia, a bogacące się mieszczaństwo, widziało w reformacji nowoczesną ideologię, która odzwierciedla jego podejście do życia.
W odniesieniu politycznym, ruch reformatorski często był odzwierciedleniem walki grup społecznych o zwiększenie swoich praw i wpływu na władzę. Rządzący wykorzystywali konflikty na tle religijnym (zwłaszcza między katolikami i protestantami) do realizacji swoich celów.
