| Zabór rosyjski | Zabór pruski | Zabór austriacki |
| · uwłaszczenia dokonano po upadku powstania styczniowego,· chłopi stali się właścicielami uprawianej dotychczas roli· bezrolni chłopi także uzyskiwali ziemie od państwa,· utworzono samorząd wiejski. | · w tym zaborze najwcześniej wprowadzono ustawę dotyczącą uwłaszczenia chłopów,· chłopi, którzy zyskali ziemię zmuszeni byli płacić odszkodowanie panom. | · do uwłaszczenia doszło w czasie Wiosny Ludów,· gubernator Galicji ogłosił akt uwłaszczenia chłopów, by odciągnąć ich od uczestnictwa w walkach,· uwłaszczenie wiązało się z odszkodowaniem dla szlachty ze skarbu państwa,· chłopi stali się właścicielami ziemi. |
Wśród konsekwencji uwłaszczenia w poszczególnych zaborach, oprócz poprawy jakości życia chłopów, należy zawrzeć także fakt, że nie byli oni chętni do udziału w walkach narodowowyzwoleńczych, co bardzo utrudniło wszelkie plany i działania powstańców. Zaborcy w ten sposób skutecznie kontrolowali najliczniejszą warstwę społeczną.
Uwłaszczenie to przekazanie ziemi na własność. Może przebiegać odpłatnie (z uwzględnieniem odszkodowania dla panów) lub nieodpłatnie (kiedy odszkodowanie pokrywa skarb państwa lub nie jest ono w ogóle wypłacane).