Konflikt pomiędzy możnowładztwem a szlachtą średnią na przełomie XV i XVI w. polegał na ścieraniu się interesów obu tych grup i ich sporze o władzę, majątek oraz uzyskanie jak największego wpływu na politykę wewnętrzną państwa (w tym na wybór króla). Możni, którzy posiadali ogromne dobra ziemskie i kontrolowali większość instytucji państwowych, dążyli do odsunięcia od władzy średniej szlachty, czyli mniejszych posiadaczy ziemskich. W tym celu wprowadzali ustawy ograniczające znaczenie szlachty w życiu politycznym i publicznym, co doprowadzało do licznych konfliktów i wystąpień między obiema grupami.
Wydarzenia z 1501 i 1505 roku miały kluczowe znaczenie w tworzeniu się demokracji szlacheckiej, ponieważ ograniczała władzę króla i wprowadzała równowagę pomiędzy władcą, możnymi i szlachtą.
Przywilej mielnicki – nadany przez władcę w 1501 r. w Mielniku, dawał seatowi prawo wypowiadania posłuszeństwa królowi, jeśli ten nie przestrzegał prawa.
Nihil novi – konstytucja uchwalona w 1505 roku jako porozumienie między szlachtą a władcą. Unieważniała postanowienia przywileju mielnickiego. Zgodnie z nią nie można było stanowić nowego prawa lub nadawać przywilejów za wspólną zgodą króla, możnowładztwa i szlachty.