| Analiza | |
| wygląd grobu powstańców | – grób znajduje się na polanie;– niewysoki i podłużny o łagodnych zboczach;– przypomina kurhan lub wał;– porośnięty trawami;– niepozorny; |
| krajobraz otaczający grób powstańców | – leśna łąka otoczona drzewami;– światło słoneczne przenikające roślinność;– natura niczym ściany i kolumny odgradza grób;– grób znajduje się w cieniu splecionych drzew;– błękitne nieba przysłaniane chmurami; |
| panujący nastrój | – poważny;– spokojny;– uroczysty;– cisza;– skłania do zadumy; |
| środki artystycznego wyrazu i ich funkcje | – epitet, np. „niewysoki pagórek” – podkreślenie cech rzeczy i zjawisk;– wyliczenie, np. „[…] stare sosny, jodły i młode zarośla”. – wskazanie poszczególnych elementów składających się na całość;– ożywienie, np. „biegały, goniły się, ślizgały, tu pożarem wybuchały, tam rozbijały się w roje iskier, smugi, potoki, strzały światłości słonecznych”. – upoetycznienie;– inwersja, np. „[…] w tajemnicy i milczeniu odbywającą się grą jasnych i mrocznych geniuszów lasu”. – nadanie podniosłego nastroju;– metafora, np. „W górze zaokrąglał się nad nią błękit nieba […]”. – pobudzenie wyobraźni odbiorcy;– porównanie, np. „[…] łagodne stoki mający, niy wał, niby kurhan […]”. – podkreślenie podobieństwa; |
Wygląd grobu powstańców: […] wznosił się niewysoki pagórek, kształt podługowaty i łagodne stoki mający, niby wał, niby kurhan, widocznie kiedyś rekami ludzkimi usypany i jak cała ta polana niską, w nierówne kępy pogarbioną trawą obrosły”.
Krajobraz otaczający grób powstańców: „To, co jej ukazywał, było rozległą polaną czy łąką leśną, objętą regularnym i ściśle zamkniętym kołem falistych wzgórzystości, po których pięły się i spływały coraz gęściej tłoczące się i plączące ze sobą stare sosny, jodły i młode zarośla. […] tworzyły długie ściany i grube kolumny zieloności tak ciemnej, ze prawie czarnej. […] wszędzie biegały, goniły się, ślizgały, tu pożarem wybuchały, tam rozbijały się w roje iskier, smugi, potoki, strzały światłości słonecznych. […] W górze zaokrąglał się nad nią błękit nieba, nieustannie przysłaniany sunącymi pod nim chmurami […]. W głębi, pod ciemną kolumną kilku splecionych z sobą jodeł, słupem padającego od nich cienia okryty, wznosił się niewielki pagórek […]”.
Panujący nastrój: „Jan w milczeniu pagórek ten Justynie ukazał, ona też, milcząc, skinęła głową; wiedziała, że to zbiorowa mogiła”., „Kwadranse upływały, godzina prawie minęła, a Justyna siedziała jeszcze na stoku Mogiły, utopiona w myślach i uczuciach prawie zupełnie dla niej nowych”.
Środki artystycznego wyrazu i ich funkcje:
– epitet to przymiotnikowe określenie rzeczownika, który podkreśla i uwydatnia konkretną cechę;
– wyliczenie to wymienienie po sobie elementów lub cech charakterystycznych dla pewnej całości celem ich wzmocnienia i podkreślenia;
– ożywienie to nadanie przedmiotom nieożywionym cech istot żywych;
– inwersja to zmiana układu zdania w celu podkreślenia pewnych znaczeń, uczuć, nastroju itp.;
– metafora ma ukryte znaczenie, które jest inne od tego dosłownego, pobudza wyobraźnię odbiorcy;
– porównanie opiera się na podobnych cechach zestawionych ze sobą elementów.