| Cecha systemu wartości | Matka Zygmunta | Zygmunt |
| stosunek do rodzinnych stron i zamieszkujących je ludzi | – podzielanie wartości zmarłego męża;– przywiązanie do miejsca zamieszkania, nawet jeśli panuje w nim smutek i melancholia;– przywiązanie do wspomnień z przeszłości;– umiłowanie ludu oraz pracy; | – traktowanie chłopów z pogardą;– brak chęci poprawy sytuacji ludu;– brak zainteresowania rodzinnymi stronami, w których panuje przygnębienie;– pospolitość i monotonia są sprzeczne z jego poczuciem estetyki; |
| co może stanowić inspirację dla artysty | – rodzima natura;– bliscy ludzie;– przeszłość; | – piękno;– wzniosłość;– idee; |
Matka Zygmunta wyznaje wartości patriotyczne. Po śmierci męża poświęciła swoje życie na kultywowanie jego pamięci i żyje przeszłością. W stronach ojczystych widzi szczęście, docenia pracę chłopów i stara się ich wspierać. Inspiracje czerpie z otoczenia, ludzi i przeszłości.
Zygmunt wyznaje wartości europejskie, ponieważ dorastał poza rodzinnymi stronami. Gardzi chłopami, uważa się za jednostkę wybitką. Inspiracje czerpie z piękna, wzniosłości i idei.