| Stosunek autorki do modelu patriotyzmu | |
| Walka | Praca |
| – brak krytyki;– powstanie jako doniosłe i wstrząsające wydarzenie;– ofiara poległych jako źródło refleksji;– docenienie heroizmu walczących i ginących za ojczyznę;– przeszłość jako element tożsamości narodowej. | – wartościowanie i docenienie działania dla dobra ogółu;– umożliwienie rozwoju i poprawy sytuacji społeczeństwa;– zapewnienie ożywienia cywilizacyjnego – legenda o Janie i Cecylii;– wzbogaca życie narodu. |
Orzeszkowa docenia oba modele patriotyzmu, o których pisze. Nie krytykuje walki, dostrzegając jej zasadność. Docenia poświęcenie walczących. Podkreśla istotność przeszłości i pielęgnowania pamięci o niej jako ważnego elementu tożsamości narodowej. Orzeszkowa wartościuje pracę, która zapewnia rozwój i poprawę sytuacji społeczeństwa. Uważa, że jest wyznacznikiem wartości człowieka, nadaje sens jego życiu i uszczęśliwia.