Ateny i Sparta to dwie greckie polis, które włożyły największy wkład w zwycięstwo nad Persami. Zagrożone inwazją Ateny samodzielnie rozbiły wojska perskie w bitwie pod Maratonem z 490 r. p.n.e. Dziesięć lat później, Grecy starli się z wrogiem w bitwach pod Termopilami, Salaminą i Platejami.
W wyniku tych starć Persowie zostali odparci a na terenie Grecji wytworzył się system dwóch rywalizujących potęg: morskiej (Ateny) i lądowej (Sparta).
Wojny grecko-perskie doprowadziły do wzrostu znaczenia Aten, które zaczęły zagrażać dotychczasowemu hegemonowi – Sparcie.