Postawy Polaków wobec okupanta były skrajnie różne. Pojawiały się akty bohaterstwa – dotyczy to przede wszystkim pomocy Żydom (za taką pomoc można było zostać zabitym). Przykładami takich bohaterów są:
· rodzina Ulmów z Markowej na Podkarpaciu;
· Irena Sendlerowa;
· dyrektor warszawskiego ZOO Jan Żabiński i jego żona Antonina.
W czasie wojny nie wszyscy postępowali jednak zgodnie z zasadami moralnymi. Zdarzały się także przypadki kolaboracji. Za przykład można uznać podpisywanie volkslisty, chociaż mieszkańcy Generalnego Gubernatorstwa i ziem wcielonych do Rzeszy często robili to pod przymusem.
Na terenach pod okupacją ZSRR kolaboracja była częstszym zjawiskiem. Część Polaków, a także Ukraińców, Białorusinów i Żydów, popierała ideologię komunistyczną, niektórzy także widzieli w kolaboracji możliwość realizacji własnych interesów.
Przykładowe dzieła pokazujące bohaterstwo i kolaborację Polaków to:
● film „Dzieci Ireny Sendlerowej”;
● film „Pianista”;
● film „Kanał”;
● książka „Pamiętnik z powstania warszawskiego”;
● książka „Zdążyć przed Panem Bogiem”.
Większość Polaków próbowała po prostu przeżyć w trudnych warunkach okupacji. Nie byli oni ani kolaborantami, ani bohaterami.
Wśród członków polskiego społeczeństwa pojawiały się jednak także inne postawy. Niektórzy kolaborowali, by uzyskać korzyści dla siebie, inni byli przekonani do ideologii okupantów.
W czasach II wojny światowej nie zabrakło także bohaterów. Część z nich działała anonimowo, pomagając w ukrywaniu Żydów czy partyzantów, ale historie wybranych przedostały się do świadomości społecznej, także dzięki filmom czy książkom.