Główną zmianą demograficzną w powojennej Polsce była zmniejszona liczba ludności. W 1945 r. kraj liczył 24 mln ludzi, co stanowiło ogromny spadek, spowodowany wojną i zmiana granic. Z kolei podczas wojny zginęło blisko 6 mln obywateli RP, wliczając 3 mln polskich Żydów.
Dużą stratą była także zagłada polskiej inteligencji, która stanowiła elitę i potencjał przywódczy II RP, który mógłby stawić opór sowietyzacji.