Aleksander Wielki odziedziczył po swoim ojcu Filipie II m.in. rozpoczętą wojnę z Persją, w której od razu zaczął odnosić sukcesy. Główne starcia początkowej fazy wojny zostały rozstrzygnięte na korzyść wojsk Aleksandra nad rzeką Granik (334 r. p.n.e.) pod Issos (333 r. p.n.e.) i Gaugamelą (331 r. p.n.e.). Opanował także Egipt i perską stolicę – Persepolis. Wyprawy wojenne zostały zakończone dopiero w Indiach, w wyniku zmęczenia wojsk, mimo zwycięstwa nad rzeką Hydaspes w 326 r. p.n.e.
W wyniku udanej wyprawy przeciwko Persom Aleksander Wielki zawładnął ogromnym obszarem składającym się niegdyś na imperium perskie. Grecy spodziewali się, że w nowym państwie zyskają pozycję dominującą – Aleksander Wielki w celu uniknięcia niepokojów dopuścił jednak wszystkich poddanych do sprawowania urzędów, włączając elementy wschodnie także do kultury oraz swojego dworu. Efekt działań macedońskiego władcy był tak silny, że od jego panowania mówimy w kulturze o okresie hellenistycznym (w następstwie do okresu helleńskiego) .