Zapowiedzi pozytywistycznej refleksji w twórczości Norwida:
– ukazywanie codzienności (bieda, nędza, choroby): „Czarne kwiaty”, „Białe kwiaty”
– odwoływanie się pracy: „Moja piosnka II”;
– postrzeganie społeczeństwa jako wspólnoty: „Ojczyzna jest to wielki zbiorowy obowiązek”.
Norwid miał krytyczny stosunek do romantyzmu. Codzienność stanowiła dla niego źródło artystycznej refleksji. Interesował się kształtowaniem postaw społecznych. W swojej twórczości odwoływał się do dobra i pracy. Postrzegał społeczeństwo jako wspólnotę. Podkreślał rolę intelektu. Uważał, że ojczyźnie powinno się służyć przy pomocy pracy i aktywnej postawy społecznej, a nie za pomocą walki i poświęcania życia w imię wyższych wartości.