Stosunek pozytywistów do ideałów romantycznych:
| Stosunek pozytywistów do ideałów romantycznych | |
| Piotr Chmielowski „Utylitaryzm w literaturze” | Aleksander Świętochowski „My i wy” |
| – krytyka romantycznego modelu artysty;– artysta romantyczny jako egoista;– artysta powinien być przydatny dla społeczeństwa;– inspiracją powinna być codzienność oraz problemy społeczeństwa. | – krytyka marazmu romantyków;– krytyka niechęci do zmian;– wskazanie dumy romantyków i lekceważenia młodego pokolenia;– życie przeszłością prowadzi do martwoty społeczeństwa;– należy żyć teraźniejszością w celu rozwoju przyszłości. |
Stosunek pozytywistów do ideałów romantycznych był krytyczny i sceptyczny. Pozytywiście zwątpili w sens walki zbrojnej, którą zastąpili troską o rozwój gospodarczy i cywilizacyjny społeczeństwa.