| Sposób przedstawienia powstania styczniowego | |
| „Nad Niemnem” Eliza Orzeszkowa | Obrazy Grottgera |
| – wspólna walka dworu i zaścianka;– idee demokratyczne zatarły różnice społeczne;– Mogiła poległych jako symbol wspólnoty, odwagi i patriotyzmu;– triumf idei braterstwa, równości i demokratyzmu;– symbol zjednoczenia narodowego. | – wyraz narodowej rozpaczy po klęsce powstania;– obraz tragizmu, ofiary i bohaterstwa;– budowanie romantycznego nastroju;– pragnienie zjednoczenia narodu w celu odzyskania wolności;– uniwersalizm przedstawienia – brak nawiązań do konkretnych bitew i przełomowych momentów;– skoncentrowanie na sferze społecznej powstania – rejestrowanie uczuć zamiast wydarzeń. |
„Nad Niemnem” Orzeszkowej i obrazy Grottgera z cyklu „Polonia” upamiętniają ofiarę i poświęcenie powstańców, oddają chwałę poległym.