We wczesnym średniowieczu kościół zaczął przeżywać zmiany. Nie tylko udało się ochrzcić wielu nowych władców i powiększyć kościelne dobra, ale również i w samej tradycji dało się odczuć zmiany. W Europie coraz mocniej rozwijał się kult świętych, do których modlono się o wstawiennictwo w trudnych chwilach. Również system feudalny został przyjęty przez kler, czego skutki widać w kościele do dziś. Przyjęta w czasach karolińskich reguła św. Benedykta rozwinęła sieć klasztorów, które z czasem uniezależniały się od Wieckich władców i stały się punktem, z którego w przyszłych wiekach miała wyjść myśl o reformie Kościoła.
Patrząc na Kościół ze współczesnego punktu widzenia, można odnieść wrażenie, że jest i był to niezmienny monolit. Tymczasem wiele reguł i cały system zarządzania kościołem kształtował się dopiero w okresie wczesnego średniowiecza.