V wiek p.n.e. określa się jako „Złoty wiek” ateńskiego polis. Ateny pod rządami Peryklesa wyrosły na hegemona w ówczesnej Helladzie, rozkwitając kulturowo i gospodarczo. W okresie wojen grecko – perskich Ateny przejęły rolę przewodnika helleńskiego sojuszu militarno – politycznego, utrzymując ten status po zawarciu pokoju Kalliasa. Stanęły na czele Ligi Delijskiej/Związku Morskiego, który został powołany do dalszej walki z Persami po zwycięstwie pod Platejami (Sparta i jej sojusznicy szybko wystąpili ze Związku).
W 454 r. p.n.e. Perykles przeniósł skarbiec Związku do Aten, finansując z pieniędzy sojuszników rozbudowę miasta i armii. Dzięki pieniądzom przeznaczonym de facto na prowadzenie potencjalnej, dalszej wojny z Persami, Ateny stały się potęgą gospodarczą i militarną. Perykles objął mecenatem artystów i filozofów, dzięki czemu w Atenach za jego rządów tworzyli i pracowali m.in. Herodot, Tukidydes, Sofokles, Eurypides, Sokrates, Hipokrates. Odbudowie, a następnie rozbudowie, uległ Akropol, powstały też słynne Długie Mury, które połączyły Ateny z Pireusem. Ateny z czasem urosły do roli hegemona, a Związek Morski stał się raczej ateńskim imperium, niż stowarzyszeniem poleis.
Ateny wymuszały posłuszeństwo członków Związku groźbami interwencji militarnych, naciskami politycznymi i gospodarczymi. Jednocześnie, w opozycji, kształtowała się koalicja pod przewodnictwem Sparty. Ambicje największych miast – państw, Sparty i Aten, i narastające napięcia w rejonie Hellady, doprowadziły do wybuchu w 431 r. p.n.e. Wojny Peloponeskiej.
Trwająca do 404 r. p.n.e. wojna wyniszczyła gospodarczo i militarnie Ateny. Szczególnymi ciosami okazały się wielka zaraza (430 – 427 r. p.n.e.), która zabiła 25% populacji miasta, w tym Peryklesa, a także katastrofalna w skutkach Wyprawa Sycylijska (415–413 r. p.n.e.), jak również wsparcie, którego Persja udzieliła Sparcie w ostatnich latach wojny. Wojna Peloponeska zakończyła hegemonię Aten w Helladzie, rozpoczynając dwudziestoletni okres spartańskiej dominacji w rejonie. Ateny do 386 r. p.n.e. były zupełnie zależne od Sparty, która zainstalowała w polis swoje rządy i administrację.
V wiek p.n.e. określa się jako „Złoty wiek” ateńskiego polis. Ateny pod rządami Peryklesa wyrosły na hegemona w ówczesnej Helladzie, rozkwitając kulturowo i gospodarczo. Rosnąca potęga Aten i konflikty polityczne ze Spartą doprowadziły do wybuchu Wojny Peloponeskiej, która doprowadziła do załamania się potęgi Aten. Ateny pozostały ważnym ośrodkiem kulturowym i politycznym, jednak już nigdy nie odzyskały dawnej potęgi, przechodząc w 338 r. p.n.e. pod władzę Macedończyków, a dwieście lat później Rzymian.