W tym zadaniu masz zinterpretować sens słów narratora, że w jego dzieciństwie „nie było Żydów” oraz „nie było tematu”. Zastanów się, co te sformułowania mówią o sposobie funkcjonowania pamięci, języka i tematów tabu w realiach PRL.
Słowa narratora nie oznaczają dosłownego braku Żydów, lecz brak ich obecności w świadomości społecznej i w przestrzeni publicznej. Tematyka żydowska była w dzieciństwie autora przemilczana, wyparta i nieobecna w rozmowach dorosłych, edukacji oraz oficjalnej narracji historycznej. „Nie było tematu” znaczy więc, że Zagłada i los Żydów nie funkcjonowały jako coś, o czym wolno lub warto mówić. Milczenie to wynikało zarówno z lęku, jak i z niewygody moralnej oraz politycznej. W efekcie całe pokolenie dorastało w rzeczywistości, w której brak rozmowy tworzył iluzję nieistnienia problemu.
1. Odczytaj sformułowanie „nie było Żydów” jako metaforę społecznego wyparcia.
2. Zwróć uwagę na znaczenie milczenia i braku języka do opisu tematu.
3. Połącz „nie było tematu” z funkcjonowaniem tabu w realiach PRL.
4. Uświadom sobie, że brak rozmowy nie oznacza braku historii.
5. Wyciągnij wniosek, że autor opisuje mechanizm zbiorowego zapomnienia i przemilczenia.
Ćwiczenie 1.
348