W tym zadaniu musisz zaproponować własne dokończenie wypowiedzenia przerwanego w wersie 17. wiersza [Ale kto zobaczy…] Tadeusza Różewicza. Zastanów się, co może kryć się za słowem „ten” i jaki sens ma pozostawienie wypowiedzi niedopowiedzianej.
Wypowiedzenie można dokończyć w sposób odnoszący się do Boga lub śmierci, na przykład: „ten Bóg” albo „ten, który miał pomóc”. Takie uzupełnienie podkreśla religijne wątpliwości matki oraz jej poczucie opuszczenia w chwili cierpienia. Niedokończone wypowiedzenie sugeruje, że brakuje jej słów, pewności i wiary, a także że nie jest w stanie jasno nazwać tego, czego oczekiwała lub komu ufała.
1. Zwróć uwagę na celowe urwanie wypowiedzenia na słowie „ten”.
2. Odczytaj to niedopowiedzenie jako znak niepewności i zwątpienia.
3. Powiąż fragment z wcześniejszymi religijnymi wątpliwościami matki.
4. Zaproponuj dokończenie, które pasuje do kontekstu choroby i cierpienia.
5. Sformułuj wniosek, że przerwane wypowiedzenie wzmacnia dramatyzm i bezradność sytuacji.
Ćwiczenie 1.
348