W średniowieczu społeczeństwo Europy było postrzegane jako jednolite i silnie ze sobą związane. Uległo to zmianie dzięki dwóm ważnym zjawiskom. Pierwszym z nich było narodzenie się renesansu – epoki, która zwracała uwagę na potrzeby i umiejętności jednostki, a także na to, że człowiek jest istotą doskonałą. Drugim ważnym czynnikiem była reformacja, czyli rozłam w Kościele katolickim, który doprowadził do podziału społeczeństwa pod względem wierzeń. Protestanci odrzucili władzę papieża i cesarza, której uznawanie było fundamentem uniwersalizmu średniowiecznego, a duchowni Kościoła Katolickiego skupiali się na sprawach swoich państw niż tych dotyczących całej wspólnoty.
Na kres uniwersalizmu średniowiecznego niemały wpływ miał też rozwój języków narodowych. Pismo Święte tłumaczono na wiele z nich, a więc łacina – jeden z fundamentów uniwersalizmu – traciła na znaczeniu.