Został zwołany sobór trydencki (1545-1563) mający na celu odnowę Kościoła katolickiego i znalezienie sposobu na powstrzymanie ruchów reformatorskich. Stworzono inkwizycję oraz Święte Oficjum – sądy, które wydawały wyroki na ludziach oskarżonych o herezje. Spisano Indeks ksiąg zakazanych, w którym znalazły się tłumaczenia Biblii na języki narodowe oraz pisma uczonych. Powstało Towarzystwo Jezusowe (zakon jezuitów), które organizowało misje i nawracało na religię katolicką.
Reformacja rozpoczęła się w 1517 roku wystąpieniem Marcina Lutra. Wkrótce powstały odłamy chrześcijaństwa takie jak luteranizm, kalwinizm czy anglikanizm. Odpowiedzią na rozłam była kontrreformacja (reforma Kościoła).