Najważniejszymi czynnikami, który wpływają na różnicę w lotności 4-metylopiperydyny i N-metylopiperydyny są budowa przestrzenna i siły międzycząsteczkowe. 4-metylopiperydyna ma grupę metylową przy czwartym atomie węgla w pierścieniu. Jest ona niejako odcięta od reszty pierścienia – powoduje to naprężenie. Naprężenia utrudniają ruch cząsteczek i zwiększają temperaturę wrzenia. N-metylopiperydyna ma grupę metylową przy azocie w pierścieniu, więc grupa ta jest swobodniejsza przestrzennie, a co za tym idzie: nie wywołuje tak dużych naprężeń.
Dodatkowo w przypadku 4-metylopiperydyny siły międzycząsteczkowe mogą być silniejsze z powodu wspomnianych naprężeń sterycznych. Im silniejsze są siły międzycząsteczkowe, tym wyższa jest temperatura wrzenia, a tym samym mniejsza lotność.
Lotność substancji zależy głównie od tego, jak łatwo jej cząsteczki mogą opuścić fazę ciekłą i przejść do gazu. Na to wpływają m.in. temperatura wrzenia i siły międzycząsteczkowe.
W przypadku tych dwóch związków, oba mają podobną budowę – są pochodnymi piperydyny – ale różnią się tym, gdzie znajduje się grupa metylowa (–CH₃).
W 4-metylopiperydynie grupa metylowa znajduje się na czwartym atomie węgla w pierścieniu. Taka pozycja może powodować naprężenia steryczne (czyli „tłok” w cząsteczce), które usztywniają strukturę i utrudniają poruszanie się cząsteczek. Przez to cząsteczki trudniej odrywają się od siebie, a więc temperatura wrzenia rośnie, a lotność maleje.
W N-metylopiperydynie grupa metylowa jest przy atomie azotu. Ta pozycja jest bardziej przestrzennie swobodna, nie wywołuje dużych naprężeń i cząsteczka jest bardziej „elastyczna”. Dlatego siły międzycząsteczkowe są słabsze, cząsteczki łatwiej przechodzą do fazy gazowej, co oznacza niższą temperaturę wrzenia i większą lotność.