Muzyczność wiersza żal współtworzą przede wszystkim powtórzenia głosek, podobnych układów dźwiękowych i całych słów. W tekście często powracają brzmienia miękkie oraz płynne, na przykład „ś”, „s”, „z”, „ł”, „l”, „m”, które nadają wypowiedzi śpiewność, ale chwilami także szmer i niepokój. Widać to w takich fragmentach jak: „jaskółki nadrzeczne/ świergocą”, „naleci wtedy jaskółek zamieć”, „świśnie u głowy skrzydło”. Istotną rolę pełnią również powtórzenia leksykalne i składniowe. Pojawiają się nawroty słów „ja”, „płomień”, „żniwa”, a także podobnie budowane wersy: „ja gdym z pługiem do bruzdy przywarł”, „ja przy foliałach jurysta”, „ja śpiąca pośród jaskrów”. Dzięki temu tekst uzyskuje rytm przypominający litanię, lament albo pieśń żałobną. Muzyczność wzmacnia także zmienne tempo wypowiedzi. Niektóre wersy są krótkie i urywane, na przykład „płomień miłości/ nagość”, inne rozlewne i dłuższe, jak „czy zdąży kręta rzeka z braterskiej krwi odrdzawieć”. Powoduje to falowanie rytmu: raz przyspieszenie, raz spowolnienie. Taki układ oddaje emocjonalne napięcie mówiącego. Ważne są też wyrazy dźwiękonaśladowcze albo kojarzące się z konkretnymi odgłosami: „świergocą”, „ryku”, „płacz”, „świśnie”. Dzięki nim wiersz nie tylko przedstawia obrazy, lecz także buduje słyszalną przestrzeń świata pełnego ptasich głosów, krzyku, huku i wojennego zamętu. Brak wielkich liter i znaków interpunkcyjnych sprawia, że wiersz płynie niemal bez zatrzymań. Czytelnik sam musi zdecydować, gdzie zrobić pauzę i jak podzielić sensy. Dzięki temu tekst brzmi bardziej swobodnie, jak strumień mowy albo pieśń rozwijająca się bez sztywnych granic. Jednocześnie taki zapis wzmacnia wrażenie chaosu, niepokoju i rozchwiania świata przedstawionego.
1. Wskaż powtórzenia głosek oraz podobnych brzmień, ponieważ one nadają tekstowi śpiewność i melodyjność.
2. Zauważ nawroty słów i konstrukcji, zwłaszcza powtarzające się „ja”, które buduje rytm przypominający litanię.
3. Dostrzeż różną długość wersów i zmienne tempo wypowiedzi, bo wpływają one na falujący, niespokojny rytm wiersza.
4. Zwróć uwagę na słowa kojarzące się z dźwiękiem, takie jak „świergocą”, „ryku”, „płacz” i „świśnie”.
5. Wyjaśnij, że brak wielkich liter i interpunkcji nadaje utworowi płynność, pozwala swobodniej prowadzić głos i wzmacnia wrażenie emocjonalnego nieładu.