Słowa „Opowiem wszystkie dzieje raz jeszcze wargą pełną” przywołują sztukę słowa: poezję, pieśń opowieściową albo podniosłą narrację o losach pokolenia. Podmiot liryczny chce ocalić pamięć o zniszczonym świecie i o ofierze ludzi młodych, dlatego mówi także o „trudnym słowie naszym”. Z tą dziedziną sztuki wiążą się w wierszu określenia: „Opowiem wszystkie dzieje”, „byście […] poznali”, „byście […] mówili”, „trudne słowo nasze”. Natomiast zdanie „Wywiodę ton ostatni w tej wiosennej nocy” przywołuje muzykę, śpiew i elegijną pieśń pożegnania. Z tym skojarzeniem łączą się obrazy: „Niedźwiedzicy struna”, „rąk muzykę niemą”, „jak strun rozbitych skrzypiec”, „Wywiodę ton ostatni”. Gajcy ukazuje więc podmiot jako poetę i zarazem pieśniarza, który za pomocą słowa oraz muzycznego tonu przekazuje następnym pokoleniom pamięć o wojennej tragedii.
1. Zauważ, że fraza „Opowiem wszystkie dzieje” wskazuje na sztukę słowa, ponieważ podmiot chce przekazać historię i nadać jej poetycki kształt.
2. Dostrzeż związane z tym określenia: „byście […] poznali”, „byście […] mówili”, „trudne słowo nasze”, które podkreślają rolę poetyckiego świadectwa.
3. Zwróć uwagę, że zwrot „Wywiodę ton ostatni” kojarzy się z muzyką, śpiewem albo pieśnią żałobną.
4. Wskaż obrazy muzyczne: „Niedźwiedzicy struna”, „rąk muzykę niemą”, „jak strun rozbitych skrzypiec”.
5. Wyjaśnij, że połączenie sztuki słowa i muzyki nadaje wypowiedzi charakter uroczystego, przejmującego przesłania do przyszłych pokoleń.