W tym zadaniu opisz kolejno obrazy tworzące wiersz żal Józefa Czechowicza. Wskaż moment, w którym spokojniejsze, bardziej osobiste wizje zaczynają zmieniać się w obrazy katastrofy. Zwróć uwagę na nawiązania biblijne, które wzmacniają wrażenie zagłady i końca świata.

Wiersz rozpoczyna się od obrazu człowieka niosącego przez miasto własną „głowę która siwieje a świeci jak świecznik”. Jest to obraz osobisty i melancholijny. Podmiot liryczny doświadcza upływu czasu, starzenia się i smutku. Następnie pojawiają się spokojniejsze, lekkie obrazy: „jaskółki nadrzeczne”, sceny oglądane podczas wędrówki, „sny festyny”. Początkowo świat wydaje się jeszcze różnorodny, ruchliwy i pełen drobnych wrażeń. Wkrótce jednak zaczynają pojawiać się znaki niepokoju: „roztrzaskane szybki synagog”, „płomień połykający grube statków liny”, a zaraz potem „płomień miłości” i „nagość”. Obrazy stają się gwałtowniejsze, bardziej poszarpane i wieloznaczne. Obok piękna i emocji pojawia się przemoc, zniszczenie oraz zagrożenie. Wyraźna przemiana następuje w wersie: „tak wysłuchiwać ryku głodnych ludów”. Od tego momentu wiersz przechodzi od obrazu indywidualnej wędrówki do wizji zbiorowego cierpienia i katastrofy dziejowej. Podmiot słyszy już nie tylko pojedynczy ludzki płacz, ale „ryk głodnych ludów”, czyli głos całych mas dotkniętych nędzą, wojną i rozpaczą. Kolejne obrazy mają charakter apokaliptyczny. „Zniża się wieczór świata tego” sugeruje kres pewnej epoki albo nadchodzący koniec cywilizacji. Z kolei „potop gorący” przywołuje biblijny potop, ale zostaje on przekształcony w obraz ognia, krwi i wojennej zagłady. To już nie oczyszczająca woda, lecz niszczący żywioł przemocy. W dalszej części mówiący rozszerza swoje „ja” na wszystkich ludzi: „rozmnożony cudownie na wszystkich nas”. Można tu dostrzec aluzję do biblijnej cudowności, jednak zostaje ona użyta w tragicznym kontekście. Podmiot staje się jednocześnie wieloma osobami: chłopem, prawnikiem, kobietą, dzieckiem, ofiarą bombardowania, podpalaczem. Powtarzane „ja” pokazuje wspólnotę losu i powszechność cierpienia. Finał przynosi obraz świata po katastrofie: „rzeka z braterskiej krwi” ma „odrdzawieć”, a „kolumny stolic” mają się znowu podźwignąć. „Braterska krew” może przywoływać biblijną historię Kaina i Abla, czyli pierwszego bratobójstwa. W ten sposób wojna zostaje pokazana jako powtórzenie najstarszej ludzkiej zbrodni. Końcowy obraz jaskółek i ptasiej ciemności nie usuwa grozy, lecz zamyka wiersz ruchem, który jest jednocześnie piękny i niepokojący.