Wiersz Pokolenie można potraktować jako wypowiedź całej generacji młodych ludzi, którzy dorastali w czasie wojny. Podmiot liryczny mówi nie tylko o własnym losie, ale o doświadczeniu wspólnym dla wielu osób. Świadczy o tym powracające „Nas nauczono”, które pokazuje, że wojna stała się dla tego pokolenia brutalną lekcją życia. Młodość przedstawionych ludzi została naznaczona przemocą, strachem i śmiercią. Zamiast zwyczajnego dojrzewania przeżywają obrazy okrucieństwa: śmierć brata, tortury, ciągłe zagrożenie i polowanie na człowieka. Takie doświadczenia sprawiają, że tracą dawną niewinność, a ich sposób patrzenia na świat staje się ciężki, nieufny i pełen bólu. Jednocześnie Baczyński nie ukazuje ich jako ludzi biernych. To pokolenie ma świadomość, że zostało postawione wobec historii i musi w niej uczestniczyć. Obraz stania „na wozach, czołgach/ na samolotach, na rumowisku” wskazuje na gotowość do działania, walki i poniesienia ofiary, nawet jeśli przyszłość nie zagwarantuje im uznania. Największy dramat tej generacji polega na niepewności, jak zostanie zapamiętana. Podmiot zastanawia się, czy ich los okaże się godny epopei, czy też skończy się jedynie skromnym krzyżem nad mogiłą. Pokolenie wojenne pragnie sensu dla własnego cierpienia, ale nie ma pewności, czy historia ten sens ocali. Wiersz Baczyńskiego przedstawia więc młodych ludzi jako pokolenie przedwcześnie dojrzałe, złamane przez doświadczenie wojny, a zarazem świadome konieczności działania. To głos generacji, która żyje między heroizmem a rozpaczą, między pragnieniem pamięci a lękiem przed zapomnieniem.
1. Zauważ, że podmiot mówi w imieniu całego pokolenia, a nie tylko o sobie, co podkreśla powtarzane „Nas nauczono”.
2. Dostrzeż, że wojna odbiera młodym ludziom beztroskę i uczy ich życia wśród przemocy, śmierci oraz ciągłego zagrożenia.
3. Zwróć uwagę, że przedstawione pokolenie jest gotowe do walki, ale nie ma pewności, czy jego ofiara zostanie właściwie oceniona przez historię.
4. Wyjaśnij, że końcowe pytanie o „karty Iliady” i „krzyż” pokazuje dramat ludzi, którzy nie wiedzą, czy zostaną zapamiętani jako bohaterowie, czy jako anonimowe ofiary.