| Wyraz lub wyrażenie | Ocena pisowni | Poprawna forma/ wyjaśnienie | ||
| donikąd | Poprawnie | Oznacza „do żadnego miejsca”. | ||
| Doprawdy/ do prawdy | Poprawnie | „Doprawdy” piszemy łącznie, gdy znaczy „naprawdę”, „rzeczywiście”, np. „Doprawdy, trudno w to uwierzyć”. Możliwy jest też zapis „do prawdy”, gdy chodzi dosłownie o prawdę, np. „Dążył do prawdy”. | ||
| naczczo | Niepoprawnie |
| ||
| napewno | Niepoprawnie | Poprawnie: „na pewno”. To wyrażenie przyimkowe pisane rozdzielnie, np. „Na pewno przyjdę”. | ||
| naprawdę | poprawnie |
| ||
| naprędce | Poprawnie | „Naprędce” piszemy łącznie, gdy oznacza „szybko”, „pospiesznie”, np. „Napisał odpowiedź naprędce”. | ||
| Naraz/ na raz | Poprawnie | „Naraz” piszemy łącznie, gdy oznacza „nagle” albo „jednocześnie”, np. „Naraz zrobiło się ciemno” lub „Wszyscy naraz zaczęli mówić”. Możliwy jest zapis „na raz”, gdy znaczy „za jednym razem”, np. „Wypił wszystko na raz”. | ||
| pokrótce | Poprawnie | „Pokrótce” piszemy łącznie, gdy oznacza „krótko”, „zwięźle”, np. „Opowiem to pokrótce”. | ||
| poniewczasie | Poprawnie | „Poniewczasie” piszemy łącznie, gdy oznacza „za późno”, np. „Zrozumiał swój błąd poniewczasie”. Teoretycznie możliwy jest zapis „po niewczasie”, gdy chodzi o rzeczownik „niewczas”, ale jest to użycie rzadkie. | ||
| wogóle | Niepoprawnie | Poprawnie: „w ogóle”. To wyrażenie przyimkowe pisane rozdzielnie, np. „W ogóle tego nie rozumiem”. | ||
| wokamgnieniu | Niepoprawnie |
| ||
| zarazem | Poprawnie | „Zarazem” piszemy łącznie, gdy oznacza „jednocześnie”, „równocześnie”, np. „Był surowy, a zarazem sprawiedliwy”. | ||
| znikąd | poprawnie |
|
Wniosek:
Poprawnie zapisano: „donikąd”, „doprawdy”, „naczczo”, „naprawdę”, „naprędce”, „naraz”, „pokrótce”, „poniewczasie”, „zarazem”, „znikąd”.
Błędnie zapisano: „napewno”, „wogóle”, „wokamgnieniu”. Poprawne formy to: „na pewno”, „w ogóle”, „w okamgnieniu”.
Formy, które mogą mieć inny zapis zależnie od kontekstu, to: „doprawdy” / „do prawdy”, „naprawdę” / „na prawdę”, „naraz” / „na raz”, „poniewczasie” / „po niewczasie”.
1. Zauważ, że niektóre wyrazy utrwaliły się jako przysłówki pisane łącznie, np. „donikąd”, „naczczo”, „naprędce”, „pokrótce”, „zarazem” i „znikąd”.
2. Dostrzeż, że część połączeń zapisujemy rozdzielnie, bo są wyrażeniami przyimkowymi, np. „na pewno”, „w ogóle” i „w okamgnieniu”.
3. Zwróć uwagę, że niektóre formy zmieniają znaczenie zależnie od zapisu: „naprawdę” oznacza „rzeczywiście”, a „na prawdę” odnosi się dosłownie do prawdy.
4. Podkreśl, że „naraz” i „na raz” nie znaczą tego samego: „naraz” to „nagle” albo „jednocześnie”, a „na raz” to „za jednym razem”.
5. Wyjaśnij, że przy pisowni łącznej i rozdzielnej trzeba sprawdzać nie tylko wymowę, ale także znaczenie wyrazu oraz jego funkcję w zdaniu.