Temat referatu: Wiersze Bolesława Leśmiana wobec tradycji symbolizmu
Przykłady symbolistycznych dzieł literackich i malarskich:
| Dziedzina | Twórca | Dzieło |
| Literatura | Charles Baudelaire | ,,Kwiaty zła’’ |
| Literatura | Stanisław Wyspiański | ,,Wesele’’ |
| Literatura | Jan Kasprowicz | ,,Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach’’ |
| Malarstwo | Jacek Malczewski | ,,Melancholia’’ |
| Malarstwo | Arnold Böcklin | ,,Wyspa umarłych’’ |
Charakterystyka symbolizmu: Symbolizm był kierunkiem w literaturze i sztuce końca XIX i początku XX wieku. Jego twórcy uważali, że nie wszystko da się opisać wprost. Dlatego posługiwali się symbolem, nastrojem, niedopowiedzeniem i wieloznacznością. Interesowały ich tajemnica, sen, śmierć, natura, duchowość, lęk oraz sprawy niemożliwe do pełnego wyjaśnienia rozumem. W symbolizmie ważniejsze od realistycznego opisu było sugerowanie znaczeń.
Poezja Bolesława Leśmiana a symbolizm: Poezja Bolesława Leśmiana wpisuje się w tradycję symbolizmu, ponieważ nie przedstawia świata w sposób dosłowny. Poeta pokazuje rzeczywistość jako tajemniczą, pełną ukrytych sensów i związaną z pytaniami o istnienie, śmierć, naturę oraz ludzkie pragnienia. W wierszu Dusiołek fantastyczna postać potwora może oznaczać lęk, cierpienie albo zło obecne w świecie. Utwór ma charakter ludowy i groteskowy, ale pod zabawną historią kryje się poważne pytanie o sens cierpienia. W wierszu Dziewczyna tytułowa bohaterka może być symbolem marzenia, ideału albo tajemnicy, której człowiek pragnie, ale nie potrafi osiągnąć. Bracia dążą do celu, lecz okazuje się on nieuchwytny i niejasny. Z kolei w wierszu Urszula Kochanowska Leśmian pokazuje niebo inaczej niż w tradycyjnych wyobrażeniach. Dziewczynka tęskni za domem i rodzicami, dlatego utwór można odczytać jako symbol ludzkiego przywiązania do ziemskiego życia.
Cytaty do wykorzystania w referacie:
| Wiersz | Cytat | Znaczenie | ||
| ,,Dusiołek’’ | „Szedł po świecie Bajdała” |
| ||
| ,,Dusiołek’’ |
| Pokazuje groteskową i fantastyczną postać potwora. | ||
| ,,Dziewczyna’’ |
| Łączy sen, marzenie i tajemnicę. | ||
| ,,Dziewczyna’’ | „A ona była głosem jeno i niczym więcej oprócz głosu” | Pokazuje nieuchwytność ideału. | ||
| ,,Urszula Kochanowska’’ | „Zrób tak, Boże — szepnęłam — by w nieb Twoich krasie/ Wszystko było tak samo, jak tam — w Czarnolasie!” | Pokazuje tęsknotę Urszuli za ziemskim domem i rodzicami. |
Wniosek: Wiersze Bolesława Leśmiana można łączyć z symbolizmem, ponieważ pełno w nich ukrytych znaczeń, tajemniczych obrazów, fantastyki i pytań o sens ludzkiego istnienia. Leśmian nie tłumaczy świata wprost, ale sugeruje jego znaczenie przez symbole, nastrój i niezwykłe postacie.
Proponowany plan referatu:
1. Wstęp. Przedstaw temat i cel referatu, czyli omówienie związków poezji Leśmiana z symbolizmem.
2. Symbolizm. Wyjaśnij najważniejsze cechy kierunku: symbol, tajemnicę, nastrój, niedopowiedzenie i wieloznaczność.
3. Przykłady dzieł symbolistycznych. Wymień kilka znanych utworów i obrazów, na przykład Kwiaty zła, Wesele, Melancholię.
4. Poezja Leśmiana. Pokaż, że poeta wykorzystuje fantastykę, ludowość, groteskę i symbole.
5. Analiza wierszy. Omów Dusiołka, Dziewczynę i Urszulę Kochanowską.
6. Cytaty. Wykorzystaj wybrane fragmenty wierszy jako potwierdzenie argumentów.
7. Zakończenie. Podkreśl, że Leśmian wpisuje się w symbolizm, ale tworzy jego własną, oryginalną odmianę.
1. Zauważ, że najpierw trzeba krótko wyjaśnić, czym jest symbolizm.
2. Wybierz tylko kilka przykładów dzieł symbolistycznych, żeby referat nie był przeładowany.
3. Dostrzeż, że u Leśmiana ważne są tajemnica, śmierć, sen, natura, fantastyka i pytania o istnienie.
4. Zwróć uwagę, że Dusiołek, Dziewczyna i Urszula Kochanowska mają znaczenie głębsze niż dosłowne.
5. Podkreśl, że cytaty powinny potwierdzać główne argumenty, a nie być przypadkowo dobranymi fragmentami.
6. Wyjaśnij, że poezja Leśmiana jest bliska symbolizmowi, bo pokazuje świat przez symbole, nastrój i niedopowiedzenia.