Chłopi do powstania odnosili się różnie. Na niektórych terenach zasilali oni szeregi powstańcze, na innych zaś – współpracowali z władzami rosyjskimi. Wynikało to z faktu, iż powstańcy wywodzili się głównie ze szlachty, która to miała różny stosunek do chłopów (np. nie wszyscy właściciele ziemscy zgodzili się na nadanie chłopom ziemi na własność).
Żeby zniechęcić chłopów do udziału w powstaniu, Aleksander II w marcu 1864 roku wydał dekret o uwłaszczeniu na ziemiach Królestwa Polskiego. Chłopi otrzymali na własność uprawianą przez nich ziemię, ale musieli płacić wysoki podatek gruntowy, który miał pokryć koszty odszkodowania dla właścicieli ziemskich.