Bogacące się miasta Europejskie były własnością władców i panów feudalnych. Z czasem zaczęły jednak dążyć do uzyskania niezależności. Mogło to się stać poprzez wykupienie się spod władzy pana, wzniecenie buntu lub, kiedy pan feudalny sam postanowił nie wtrącać się w sprawy miasta, co miało zapewnić mu większe dochody (niezależne miasta szybciej się bogaciły). Po uzyskaniu samorządu władzę w mieście przejmowały najzamożniejsze rody – patrycjusze. To z ich szeregów powoływano radę miejską i sądy. Mniej zamożni mieszkańcy, mający ograniczony wpływ na decyzję rady zwani byli pospólstwem, zaś najbiedniejszych nazywano plebsem. Przedstawiciele tej grupy nie byli uznawani za obywateli miasta i nie mogli decydować o jego losach.
Rozwój samorządu miejskiego pozwolił miastom na uzyskanie znacznego stopnia autonomii od władzy centralnej. Nie przeszkadzało to jednak panom feudalnym, gdyż miasta obdarzone samorządem szybciej się rozwijały.