Sytuacja jednostki w państwie przedstawionym przez Orwella jest skrajnie trudna, ponieważ człowiek zostaje podporządkowany Partii niemal w każdym wymiarze życia. W Oceanii nie ma prawdziwej wolności osobistej, prywatności ani niezależnego myślenia. Obywatele są stale obserwowani przez teleekrany, kontrolowani przez Policję Myśli i zmuszani do przyjmowania propagandy jako prawdy. Państwo nie ogranicza się do pilnowania czynów ludzi, ale chce panować także nad ich pamięcią, językiem, emocjami i sposobem rozumienia świata. Jednostka żyje w ciągłym strachu. Każde słowo, gest, spojrzenie, a nawet mimika mogą zostać uznane za dowód nielojalności wobec Partii. Szczególnie niebezpieczna jest „myślozbrodnia”, czyli samodzielna myśl sprzeczna z ideologią władzy. Człowiek nie może ufać nawet najbliższym, ponieważ system zachęca do donosicielstwa i niszczy więzi rodzinne oraz przyjacielskie. Miłość, pamięć i prywatne uczucia stają się zagrożeniem dla państwa, bo tworzą przestrzeń niezależną od Wielkiego Brata. Partia odbiera jednostce również dostęp do prawdy. Fałszuje historię, niszczy dokumenty i zmienia znaczenie słów. Obywatel ma wierzyć nie własnej pamięci ani własnym zmysłom, lecz temu, co aktualnie ogłosi władza. Dlatego symbolem zniewolenia staje się sytuacja, w której człowiek musi uznać, że „dwa i dwa to pięć”, jeśli Partia tego zażąda. Totalitaryzm Orwella polega więc nie tylko na przemocy fizycznej, ale przede wszystkim na łamaniu umysłu. Los Winstona Smitha pokazuje, że jednostka próbująca zachować niezależność jest w tym świecie skazana na klęskę. Winston chce ocalić pamięć, prawdę, miłość i własne „ja”, ale system stopniowo go osacza, aresztuje, torturuje i łamie psychicznie. Ostatecznie Partia nie zadowala się jego posłuszeństwem zewnętrznym. Chce, aby naprawdę pokochał Wielkiego Brata. To pokazuje najstraszniejszy wymiar państwa Orwella: władza pragnie zawładnąć całym człowiekiem, także jego wnętrzem. W Oceanii jednostka zostaje więc sprowadzona do narzędzia systemu. Ma pracować, wierzyć, powtarzać hasła i wyrzekać się własnego rozumu. Nie może samodzielnie oceniać rzeczywistości ani budować trwałych relacji z innymi. Orwell pokazuje świat, w którym państwo totalitarne niszczy człowieczeństwo, ponieważ odbiera ludziom wolność, prawdę, pamięć i zdolność miłości.
1. Zacznij od stwierdzenia, że jednostka w Oceanii jest całkowicie podporządkowana Partii.
2. Wskaż główne formy kontroli: teleekrany, Policję Myśli, propagandę, donosicielstwo i terror.
3. Wyjaśnij, że Partia kontroluje nie tylko czyny, ale także myśli, emocje, pamięć i język obywateli.
4. Podkreśl, że fałszowanie historii odbiera człowiekowi dostęp do prawdy i niszczy jego zaufanie do własnego rozumu.
5. Odwołaj się do losu Winstona jako przykładu jednostki, która próbuje się buntować, ale zostaje złamana.
6. Zakończ wnioskiem, że państwo Orwella niszczy człowieczeństwo, bo odbiera ludziom wolność wewnętrzną, prywatność i zdolność samodzielnego myślenia.