W podanych fragmentach pojawiają się różne środki manipulacji językowej. Teksty nie opisują rzeczywistości neutralnie, lecz próbują wpłynąć na sposób myślenia odbiorcy.
Fragment 1. wykorzystuje język propagandy wojennej. Nadawca przedstawia konflikt jako konieczną walkę ze złem i odwołuje się do emocji odbiorcy: strachu, współczucia oraz poczucia moralnego obowiązku. Dzięki temu odbiorca ma uznać działania wojenne za uzasadnione i potrzebne.
Fragment 2. posługuje się modnym, technicznym i obco brzmiącym językiem. Taki sposób mówienia utrudnia zrozumienie treści, ale tworzy wrażenie nowoczesności, profesjonalizmu i kompetencji. Manipulacja polega na tym, że forma wypowiedzi ma robić większe wrażenie niż sama informacja.
Fragment 3. wykorzystuje język urzędowy i eufemizmy. Brutalne lub kontrowersyjne działania zostają nazwane w sposób łagodny i techniczny. Dzięki temu odbiorca może nie zauważyć prawdziwej powagi problemu. Manipulacja polega tu na ukrywaniu przemocy za neutralnymi określeniami.
Fragment 4. posługuje się językiem pseudonaukowym i wartościującym. Wypowiedź próbuje nadać uprzedzeniom pozór obiektywnej wiedzy. Manipulacja polega na tym, że negatywna ocena zostaje przedstawiona tak, jakby wynikała z naukowych klasyfikacji, a nie z ideologii lub stereotypów.
Fragment 5. wykorzystuje język poprawnościowy i eufemistyczny. Nadawca chce brzmieć delikatnie, troskliwie i społecznie odpowiedzialnie, ale jednocześnie używa ogólnikowych formuł, które mogą zacierać realne problemy. Manipulacja polega na budowaniu dobrego wizerunku nadawcy przez łagodzący język.
Do języka neonowomowy można zaliczyć przede wszystkim fragmenty 2., 3. i 5. Fragment 2. używa modnego żargonu i zapożyczeń, które zaciemniają sens wypowiedzi. Fragment 3. łagodzi kontrowersyjne działania przez urzędowe określenia. Fragment 5. posługuje się eufemizmami i językiem wizerunkowej troski. Wszystkie te fragmenty pokazują, że neonowomowa nie zawsze jest językiem politycznej propagandy wprost. Może występować także w mediach, urzędach, reklamie, biznesie i debacie publicznej.
1. Zauważ, że nie trzeba przepisywać całych fragmentów, tylko wskazać mechanizmy manipulacji.
2. Zwróć uwagę, że fragment 1. działa przez emocje: strach, współczucie i poczucie zagrożenia.
3. Podkreśl, że fragmenty 2., 3. i 5. można uznać za neonowomowę, bo zaciemniają sens wypowiedzi modnym, urzędowym lub eufemistycznym językiem.
4. Wyjaśnij, że fragment 4. manipuluje przez pozór naukowości i wartościujące klasyfikacje.
5. Zakończ wnioskiem, że język manipulacji nie zawsze kłamie wprost — często ukrywa sens, łagodzi fakty albo narzuca gotową ocenę.