W tym zadaniu należy przedstawić losy Mateusza Birkuta z filmu Człowiek z marmuru i wyjaśnić, jak jego biografia pokazuje mechanizmy działania PRL-u.

Mateusz Birkut był robotnikiem, murarzem związanym z budową Nowej Huty. Pochodził z prostego środowiska i początkowo został przedstawiony jako idealny bohater socjalistycznej Polski: młody, silny, pracowity i wierzący w sens budowy nowego świata. Władza oraz propaganda uczyniły z niego przodownika pracy. Jego rekord murarski został nagłośniony przez media, a Birkut stał się symbolem awansu robotnika i sukcesu socjalistycznego państwa. Z czasem okazało się jednak, że ten obraz był w dużej mierze propagandową konstrukcją. Birkut nie był traktowany jak człowiek z własnym życiem, lecz jak narzędzie ideologii. System wykorzystał jego pracę, entuzjazm i uczciwość do stworzenia mitu bohatera pracy. Kiedy przestał pasować do oficjalnego wizerunku, został odsunięty, skrzywdzony i usunięty z pamięci publicznej. Jego marmurowy posąg, który wcześniej miał sławić bohatera, trafia do magazynu, co symbolizuje upadek dawnej legendy. Biografia Birkuta pokazuje, że historia PRL-u była historią propagandy, manipulacji i niszczenia jednostki. Państwo najpierw tworzyło bohaterów, aby udowodnić własny sukces, a później pozbywało się ich, jeśli stawali się niewygodni. Los Birkuta ujawnia także fałsz socrealistycznego mitu robotnika: oficjalnie robotnik był przedstawiany jako najważniejszy budowniczy nowej Polski, ale w rzeczywistości mógł zostać wykorzystany, upokorzony i zapomniany. Z perspektywy losów Birkuta PRL jawi się więc jako system, który budował własną historię na kłamstwie. Władza kontrolowała media, sztukę i pamięć społeczną. Potrafiła wykreować człowieka na bohatera, a potem wymazać go z oficjalnej opowieści. Film Wajdy pokazuje, że za propagandowymi hasłami o awansie społecznym i szczęściu robotników kryły się przemoc, konformizm, manipulacja oraz krzywda konkretnych ludzi.