Leopold Tyrmand demistyfikuje rzeczywistość PRL-u, pokazując ją nie przez oficjalne hasła propagandowe, lecz przez konkret codziennego życia. Zamiast mówić o sukcesach systemu, opisuje zimno, biedę, kolejki, brak jedzenia, brudne sklepy, trudności ze zdobyciem podstawowych produktów i upokarzającą sytuację ludzi inteligentnych oraz utalentowanych. Dzięki temu odsłania prawdziwy obraz państwa, które w propagandzie przedstawiało się jako sprawiedliwe i postępowe, a w rzeczywistości skazywało ludzi na niedostatek. Tyrmand demistyfikuje PRL także za pomocą ironii i sarkazmu. Pokazuje absurd systemu, w którym tradycja oficjalnie nie istnieje, ale ludzie i tak stoją w długich kolejkach po pączki w tłusty czwartek. Autor wyśmiewa propagandowy język oraz rozdźwięk między deklaracjami władzy a realnym życiem obywateli. Ważnym sposobem demistyfikacji jest również zestawienie wielkich ideologicznych obietnic z losem konkretnych ludzi. Przykładem jest Zbigniew Herbert: człowiek wykształcony, zdolny i moralnie niezależny, który żyje w biedzie i wykonuje pracę poniżej swoich możliwości. Tyrmand pokazuje, że system nie nagradza wartości, talentu ani uczciwości, lecz spycha niezależnych ludzi na margines. Autor obnaża więc PRL jako rzeczywistość fałszu, absurdu i materialnej nędzy. Jego demistyfikacja polega na odebraniu systemowi propagandowej maski i pokazaniu, jak naprawdę wyglądało życie zwykłych ludzi.
1. Zauważ, że Tyrmand przeciwstawia propagandowy obraz PRL-u konkretnym faktom codzienności: biedzie, kolejkom, zimnu i brakom w sklepach.
2. Zwróć uwagę na ironię oraz sarkazm, którymi autor pokazuje absurd systemu i jego oficjalnego języka.
3. Podkreśl, że los Zbigniewa Herberta jawi się jako przykład człowieka zdolnego, niezależnego i uczciwego, którego PRL nie potrafi docenić.
4. Zakończ wnioskiem, że demistyfikacja polega na zdjęciu z PRL-u ideologicznej maski i ukazaniu go jako świata fałszu, niedostatku oraz upokorzenia.