Na Zachodzie integracja rozpoczęła się od nawiązania ścisłej współpracy między Francją i Niemcami w ramach planu Schumana. Drugim z punktów planu była ścisła, międzynarodowa kontrola produkcji węgla i stali. Dzięki temu rodzi się Europejska Wspólnota Węgla i Stali (od 1952 r.)
W odpowiedzi na plan Schumana ZSRR powołuje Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, która rozpoczyna działalność w 1949 r.
Europejska Wspólnota Węgla i Stali służyła zacieśnianiu współpracy gospodarczej między państwami członkowskimi, by uniknąć wybuchu kolejnej wojny.
Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej służyła przede wszystkim interesom ZSRR.