Mikołaj I dążył do samowładztwa. Był przeciwnikiem reform liberalnych i był zwolennikiem ostrej interwencji Świętego Przymierza w państwach, w których dochodziło do wystąpień. Przeprowadził w państwie reformy, które miały pomóc kontrolować społeczeństwo:
- nowoczesna administracja,
- powszechna cenzura,
- centralizacja urzędów,
- rozbudowany aparat represji (III Oddział Kancelarii Osobistej Jego Cesarskiej Mości),
- inwigilacja obywateli oraz cudzoziemców,
- reforma szkolnictwa według zasad stanowych – dla każdego stanu odrębna szkoła, surowa dyscyplina, kary cielesne.
Pomimo surowych kar, dochodziło do buntów chłopów. Po ich nasilonych działaniach car postanowił pójść na ustępstwa i ograniczył możliwość zsyłki na Sybir oraz opłacania nimi długów karcianych).