Głównym czynnikiem kształtowania się świadomości narodowej społeczeństw w XIX w. były wydarzenia rewolucji francuskiej i wojny napoleońskie. Francuski najeźdźca doprowadził do kształtowania się poczucia jedności narodowej i wspólnej walki o swoją ziemię. Wśród społeczności europejskiej obudziło się także zainteresowanie tradycją ludową, językiem czy historią, a to pobudzało do walki o niezależność.
Narody walczące o niezależność w XIX w.:
- Polacy
- Grecy
- Belgowie
- Serbowie
- Mołdawianie
- Węgrzy