Porównaj do siebie Noc listopadową, III część Dziadów i Kordiana, a następnie sformułuj wnioski na temat podobieństw i różnic między wymową dramatów. Odwołaj się do pojęć tragizm i mesjanizm.
Noc listopadowa: odnosi się do porażki powstańców, ich braku logiczności w działaniu i siłach wyższych, sterujących losem ludzi. Mitologizacja sprawiła, że ludzie działali względem tego, czego oczekiwały bóstwa. Pogląd ujawniający się z utworu jest negatywny, powstańcy działali nielogicznie, nie mieli odpowiedniego planu i przez to przegrali. Doprowadzili do tego jednak przede wszystkim spiskowcy – największym problemem był brak jedności w narodzie.
Dziady część III: przedstawiają konflikt dobra ze złem. Zauważalny jest w nich brak jedności narodu, pojawiają się ludzie, którzy są tchórzami i działają z carem. Mimo wszystko, z Dziadów wyłania się obraz narodu, który nie zostanie pokonany, zawsze będzie walczył mimo wszelkiego ucisku. Ważną rolą jest Bóg i jego wpływ na życie ludzi. Oczekuje się też, że pojawi się Mesjasz, który uratuje cierpiący naród (mesjanizm). Poświęcenie następuje jednak nie w bezpośredniej walce a w ideach.
Kordian: Słowacku upatruje przegranej w powstaniu w postawie przywódców, uważa, że nie byli oni gotowi do walki, a głoszone idee nie wystarczyły do wygranej. Powstanie nie powinno było się rozpocząć w takiej formie. Potrzebna jest także jedność w narodzie, wspólna siła. Według autora powinno się walczyć bezpośrednio, a nie poprzez idee (polemika z Mickiewiczem).
Wnioski:
– Według Mickiewicza najważniejszy jest mesjanizm i idee, a nie bezpośrednia walka, co stanowi przeciwieństwo wobec „Kordiana” i „Nocy listopadowej”.
– Największym problemem narodu jest brak zjednoczenia (powtarzający się motyw we wszystkich trzech utworach).
– Powstańcy nie byli gotowi do walki, nie mieli planu oraz przywódców.
– Tragizm sytuacji polega na dobrych celach i ideach ludzi przy jednoczesnym ciągłym przegrywaniu walk.
– Wielkie idee nie zapewnią wolności.
Noc listopadowa, Dziady część III i Kordian poruszają temat braku wolności w kraju oraz braku zjednoczenia społeczeństwa.