Dopasuj twórców i dzieła do danych prądów literackich i artystycznych, a następnie omów ich charakterystyczne cechy.
a) dekadentyzm
b) ekspresjonizm
c) franciszkanizm
d) impresjonizm
e) naturalizm
f) symbolizm
a) Dekadentyzm to nurt literacki, który charakteryzuje się przekonaniem o upadku wszelkich wartości życiowych i który propagował bunt, jako formę dobrego życia. Dekadenci byli przekonani, że także sztuka zmierza ku upadkowi, a ludzie powinni brać używki, by zdystansować się do życia. Przykład dzieła: Kazimierz Przerwa–Tetmajer, „Koniec wieku XIX”, „Dziś”.
b) Ekspresjonizm to kierunek literacki, który skupia się na wewnętrznych emocjach i przeżyciach. Odwołuje się on najczęściej do duchowości, emocjonalności, a jego największą wartością jest dynamika. Przykład dzieła: Jan Kasprowicz, „Dies irae”.
c) Franciszkanizm skupia się na relacji człowieka z naturą i podkreśla ideę miłości do bliźniego i dzieła stwórcy. Propagował też pokorne życie pełne cnoty i wyraża ufność wobec Boga. Przykład dzieła: Leopopld Staff, „Pokój wsi”.
d) Impresjonizm portretował ulotność chwil, emocji i dynamiki ruchu. Był ukazywany za pomocą skojarzeń i rezygnował z obiektywności narracji i opisu świata. Za jego pomocą oddawało się grę świateł, chaos natury, przypadkowość zdarzeń. Przykład dzieła: Kazimierz Przerwa–Tetmajer, „Melodia mgieł nocnych (Nad Czarnym Stawem Gąsienicowym).
e) Naturalizm ukazywał brzydotę, potrzeby fizjologiczne i brutalność człowieka. Uważał, że literatura powinna odzwierciedlać wszystkie elementy świata, nawet te, które były pomijane ze względu na ich brak piękna – np. Śmierć, kalectwo, ubóstwo, brud. Przykład dzieła: Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi”.
f) Symbolizm skupia się na niedosłownym ukazaniu rzeczywistości, posługuje się symbolami i dąży do ukazania i zrozumienia ludzkich uczuć, wierzeń i przeczuć. Przykład dzieła: Jan Kasprowicz, „Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach”.
Dane prądy literackie tworzą wydźwięk utworu, w oryginalny sposób ukazują dane kwestie tekstu.