Zadanie
Musisz wskazać neologizmy zastosowane przez Norwida, wyjaśnić ich budowę oraz określić ich funkcję w Promethidionie.
Rozwiązanie
Norwid często tworzy neologizmy artystyczne, ponieważ zwykły język okazuje się niewystarczający do wyrażenia jego filozoficznych refleksji. Do najbardziej charakterystycznych należą:
- samolubstwo – wyraz utworzony od przymiotnika samolubny z przyrostkiem -stwo, oznaczający postawę egoistyczną;
- od-płótno – oryginalny neologizm zbudowany z przedrostka od- i rzeczownika płótno. Oznacza przekroczenie materialnej postaci obrazu, wyjście poza samą powierzchnię dzieła ku jego duchowemu sensowi;
- prze-anioł (występujący w dalszej części poematu) – forma wskazująca przekroczenie zwykłego ludzkiego doświadczenia i zbliżenie do sfery duchowej.
Neologizmy pełnią kilka funkcji. Przede wszystkim precyzują nowe pojęcia filozoficzne, których nie można wyrazić za pomocą gotowego słownictwa. Ponadto zwracają uwagę czytelnika, spowalniają lekturę i zmuszają do samodzielnego odczytywania sensów. Są także wyrazem indywidualnego stylu Norwida, który świadomie poszerza możliwości języka poetyckiego.
Wyjaśnienie
Odszukaj wyrazy o nietypowej budowie. Rozłóż je na elementy słowotwórcze (przedrostki, przyrostki, wyrazy podstawowe), a następnie zastanów się, dlaczego poeta nie użył zwykłych odpowiedników.
Język polski - wybrane pytania
REKLAMA
Zadania z tego działu
I. Romantyzm
8
1. Dylematy bohatera romantycznej powieści poetyckiej. Adam Mickiewicz Konrad Wallenrod
8
2. Romantyczna śmierć na polu bitwy
17
3. Zanim pojawił się Konrad… Romantyczny kochanek w dramacie Adama Mickiewicza
22
4. Dziadów część III Adama Mickiewicza – polski arcydramat romantyczny
29
5. Reżyser filmowy czyta część III Dziadów
38
6. Eseistyka o wieszczu narodowym
41
7. Portret psychologiczny pokolenia romantyków
44
8. Romantyczny poeta wobec „zjadaczy chleba”. Juliusz Słowacki Testament mój
51
9. Romantyczne spory w poemacie dygresyjnym
55
10. Hołd wielkiemu patriocie… Cyprian Kamil Norwid Bema pamięci żałobny rapsod
61
11. Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie…
66
12. Refleksje o artyście i sztuce. Cyprian Kamil Norwid Fortepian Szopena
68
13. Co o sztuce sądził Cyprian Kamil Norwid? Promethidion
75
14. Artysta spotyka artystów… Czarne kwiaty Cypriana Kamila Norwida
79
15. Romantyczna wizja rewolucji. Zygmunt Krasiński Nie-Boska komedia
84
16. Tęsknota ze utraconymi czasami w gawędzie szlacheckiej
91
17. Romantycy też się śmiali
101
18. Przypomnij sobie lekturę ze szkoły podstawowej – Zemsta Fredry
106
Podsumowanie przed sprawdzianem
109
Piszemy samodzielnie. Szkic krytyczny
115
Piszemy samodzielnie. Szkic interpretacyjny
120
Piszemy samodzielnie. Interpretacja porównawcza
126